(૧)*ન્યૂઝ રિપોર્ટર ઘિસારામ ચૌધરી**ડાંગનું અમૃત 'ટેમરુન': જે ચીકુને પણ મ્હાત આપે, આજે અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહ્યું છે

(૧)*ન્યૂઝ રિપોર્ટર ઘિસારામ ચૌધરી**ડાંગનું અમૃત 'ટેમરુન': જે ચીકુને પણ મ્હાત આપે, આજે અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહ્યું છે*ડાંગના ગાઢ જંગલોમાં કુદરતે એવા અનેક ખજાના છુપાવ્યા છે જેની કિંમત દુનિયા સમજી શકી નથી. એવો જ એક અદભુત ખજાનો એટલે 'ટેમરુન'. જેને જોતા જ લોકો તેને 'દેશી ચીકુ' તરીકે ઓળખાવે છે, પરંતુ સ્વાદ અને ગુણવત્તામાં આ ફળ ચીકુ કરતા ક્યાંય આગળ છે.ટેમરુન: સ્વાદ અને કુદરતી પકવવાની કળાટેમરુનનું ફળ જ્યારે કાચું હોય છે ત્યારે તેનો સ્વાદ થોડો તૂરો લાગે છે, પણ જેવું તે પાકે કે તરત જ તેની મીઠાશ મોંમાં ઓગળી જાય છે.મીઠાશમાં અજોડ: પાકા ટેમરુન સામે બજારના મોંઘા ફળોની મીઠાશ પણ ફિક્કી લાગે છે.સુકા ટેમરુન: આ ફળ સુકાઈ ગયા પછી પણ એટલું જ લિજ્જતદાર લાગે છે, જાણે કુદરતી કેન્ડી!ઝીરો કેમિકલ: આ ફળને પકવવા માટે કોઈ એસી રૂમ કે કાર્બાઈડ જેવા કેમિકલની જરૂર પડતી નથી. ડાંગરના ભૂસામાં (પરાળમાં) દબાવીને તેને અત્યંત કુદરતી રીતે પકવવામાં આવે છે.ટેમરુનના લાકડાની ખાસિયતટેમરુન માત્ર ફળ જ નહીં, પણ તેનું લાકડું પણ વિશિષ્ટ છે. તેના લાકડાની ઉપરની છાલ જો બાળવામાં આવે તો તે 'સુરસુરિયું' (તણખા) કરે છે. આથી, ડાંગના રહેવાસીઓ જ્યારે તેનો બળતણ તરીકે ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે અકસ્માત નિવારવા તેની છાલ ઉતારી નાખે છે.સંકટમાં ડાંગનું ગૌરવદુર્ભાગ્યની વાત એ છે કે, જે ટેમરુન એક સમયે ડાંગની ઓળખ હતું, તે આજે નાબૂદ થવાના આરે છે. તેના પાછળના મુખ્ય કારણો ચિંતાજનક છે:બીડી ઉદ્યોગનું આક્રમણ: ટેમરુનના પાન બીડી બનાવવામાં વપરાય છે. બહારની બીડી કંપનીઓ ડાંગમાં આવીને મોટા પાયે પાન ખરીદે છે.આર્થિક મજબૂરી: ડાંગના ગરીબ આદિવાસી ભાઈ-બહેનો પોતાની આર્થિક પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે નજીવા ભાવે આ પાન વેચી દે છે.વૃક્ષોનો નાશ: પાન તોડવા માટે ઘણીવાર આખા વૃક્ષને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવે છે, જેના કારણે નવા ફળ આવતા નથી અને ધીમે ધીમે આ વૃક્ષો લુપ્ત થઈ રહ્યા છે.સમયની માંગ: જાગૃતિ અને પ્રતિબંધજો આજે આપણે નહીં જાગીએ, તો આવનારી પેઢી માટે ટેમરુન ફક્ત ચોપડીઓમાં કે વાર્તાઓમાં જ રહી જશે.નિષ્કર્ષ: ડાંગના આ પૌષ્ટિક અને અમૂલ્ય ફળને બચાવવા માટે બીડી કંપનીઓની પાન ખરીદી પર કડક નિયંત્રણો કે પ્રતિબંધ મૂકવો અનિવાર્ય છે. આ પૌષ્ટિક વારસો બચાવવો એ આપણા દરેક ડાંગવાસીની અને પ્રકૃતિ પ્રેમીની નૈતિક ફરજ છે.